Nitrosamin-güvenli hızlandırıcı seçimi

Hangi hızlandırıcılar nitrosamin oluşturur, neden sorun, hangi ikameler kullanılır: TMTD → TBzTD, ZDEC → ZBEC, NOBS → TBBS, DTDM → CLD.

Nitrosamin nereden gelir?

Bazı hızlandırıcılar vulkanizasyon sırasında sekonder amin açığa çıkarır. Bu amin, havadaki veya karışımdaki azot oksitlerle reaksiyona girerek N-nitrozamin oluşturur.

Oluşan nitrosaminin zararlı olup olmadığı, aminin yapısına bağlıdır. Dimetilamin, dietilamin, dibütilamin ve morfolinden oluşan nitrosaminler kanserojen kabul edilir. Dibenzilamin ve diizobütilaminden oluşanlar bu listede yer almaz.

Neden önemli?

Almanya'nın iş yeri kuralı (TRGS 552), AB'nin biberon emzikleri ve oyuncak balonlarla ilgili düzenlemeleri nitrosamin sınırları getirir. Avrupa'ya ihracat yapan otomotiv ve tüketim ürünü üreticileri bu nedenle tedarik zincirinde nitrosamin-güvenli hızlandırıcı ister.

Türkiye'de üretip Avrupa'ya satan firmalar için bu, reçete seçimini doğrudan etkileyen bir gerekliliktir.

İkame tablosu

İkame edilen ile ikame eden maddenin molekül ağırlıkları farklıdır. Eşdeğer etki için dozaj genellikle artırılır ve reçete reometre ile yeniden ayarlanır.

Klasik madde	Oluşan nitrosamin	Güvenli ikame	Not
TMTD	N-nitrosodimetilamin	TBzTD, TiBTD	Dozaj artışı gerekir
TETD	N-nitrosodietilamin	TBzTD, TiBTD
TBTD	N-nitrosodibütilamin	TBzTD, TiBTD
ZDMC / ZDEC / ZDBC	dimetil/dietil/dibütil nitrosamin	ZBEC, ZDIBC	Lateks ve EPDM'de yaygın ikame
NOBS	N-nitrosomorfolin	TBBS, CBS	Sülfenamid içinde değişim
DTDM	N-nitrosomorfolin	CLD	Kükürt verici ikamesi

Geçişte dikkat edilecekler

Nitrosamin-güvenli maddeler genellikle daha yüksek molekül ağırlığına sahiptir ve bazıları biraz daha yavaştır. Pişme süresi, kürleme süresi ve modül yeni reçetede mutlaka ölçülmelidir.

Yalnız hızlandırıcıyı değiştirmek yetmeyebilir: karışımdaki başka amin kaynakları (bazı antidegradantlar, işleme yardımcıları) da gözden geçirilmelidir.